Atça Tarihçe

by / Çarşamba, 19 Ağustos 2015 / Published in Atça Pansiyon

Atçalı Kel Mehmet

 

Atça Tarihçe | Atça’nın Kuruluşu

Bugüne kadar bu topraklar nice medeniyetlerin beşiği olmuş nice milletleri sinesinde yaşatmıştır. Türk tarihi araştırmacısı Yılmaz Öztuna’nın “Türkiye Tarihi” adlı kitabının C.1, S.33’de Batı Anadolu kıyılarına yerleşen ( Büyük Menderes ile Gediz Nehirleri arasında) İyonyalılardan bahsetmektedir. MÖ.2000 yıllarında bu topraklara yerleşmişler,uzun süre Hititlere tabi olmuşlardır. İyonlar zamanla Yunanistan’dan gelen göçmenlerle karışarak Yunanlılaşmışlardır.

İşte bu tarih süreci içinde meydana gelen antik kentlerden; batısında NYSSA (Nisa-Sultanhisar) ,doğusunda MASTAURA (Mastavra-Bozyurt/Nazilli) güneyinde ORTHASİA (Ortasi- Yenipazar ) ile çevrili olan bu yerlerde bir yerleşme merkezinin olduğu yapılan incelemeler ve bulunan antik taşlar bu iddiayı doğrulamaktadır.

Zamanla Lidyalı’ların, Perslerin ve Romalıların yıllarca istilalarına sahne olmuş bu topraklardan geriye birkaç parça antik taş kalmıştır.

atça sultanhisar yurtAtça’nın kuruluşu Aydın Beyliği’nin kuruluş devrine rastlar. Anadolu Selçuklu Devleti’nin batıya yaptığı seferler sırasında (1277) iki asker şehit olur.Daha sonra buraya iki ayrı türbe yapılır.İşte ta o zamandan beri Atça’nın bulunduğu mevkiye “Türbe Kırı” denilmektedir.
Osmanlı Beyliği devrinde ise Tavas Bey oğullarından “Tavaslı oğlunun At çayırlığı” olarak söylenmektedir.
Yerleşmeye elverişli olan bu topraklara ilk defa ( Bugün Kırcalılar ve Kerpiçciler sülalesi diye anılan ) Behdi Kadılar sülalesinden üç kardeş yurt edinirler.[1]

Atça’nın çevre ovalarında yerleşik hayat sürdüren TAŞLIBEYLİK, DİĞME, HAMAMBAŞI, HASIRCI
gibi obalar bu topraklara yerleşerek Atça’yı meydana getir
mişlerdir. Hamambaşı’ndaki hamam kalıntısı o günlerden bu güne kalan tek eserdir.
Hasırcı mezarlığı ve Veysi Kuyusu bölgesinde yapmış olduğum incelemeler sonucu Atça’nın tarihçesi ile ilgili belge ve bilgiler bize şunu göstermiştir.
Birgili Ali oğlu Molla Hüseyinin oğlu Ali Bilgili (Birgili) ,bir zamanlar okumuş olduğu bir mezar taşını bize şöyle aktarıyor:
“Kelpaşa Hatunu 
Sene-i hicri
Tısa, Hamse, Temeniye, Mie
Gafil davranmayın rençberler
Arpa orağında kar yağdı
Kırk baş hayvanım öldü.”
Yukarıda taşının bulunamadığı mezar kitabesinden de anlaşılacağı gibi hicri tarih 859 yılını göstermektedir. [2]
Bu tarih milâdi 1454 tarihine rastlar. Bir başka belge olarak Veysi Kuyusu’nda bulunan bir mezar taşının “Esseyit Mustafa ‘ ya ait olduğu ve ölüm tarihi R.1191 (M.1777) göstermektedir.
Bundan da anlaşılacağı gibi Hasırcı ve Hamam başında bulunan obaların tamamının gelmediğini , bir kısmının burada kalıp daha sonra yerleştiği ortaya çıkmaktadır.Bugün halâ isminin geçmekte olduğu beylerden 1358250531

Diğme beyi Aydın Bey (Aydınoğlu Mahallesi), Hasırcı beyi Çelebi Bey (Çelebioğlu Mahallesi) hiç kuşkusuz ki Atçalıların atalarıdır.
Yeri gelmişken bir rivayetten söz etmek gerekir. Rivayet olunur ki ; “Aydın bey ile Çelebi Bey bir gün At Çayırlığına (Atça’ya) gelirler. Lâkin kimin hangi bölgeye yerleşeceği bilinmemektedir. Oba şeyhlerinden birine danışılır.Şeyh der ki; İki ok alıp yüksek bir tepeye çıkın. Oradan havaya birer ok atın. Kimin oku nereye düşerse o Bey oraya yerleşsin.”Bu Türk töresini yerine getirenBeyler Doğu-Batı olmak üzere yurt edinirler.
Osmanlı döneminde, Aydın sancağı sınırları içinde bir köy olarak kalır. 1867’de Çıkan Vilâyetler Kanunu’na göre Atça, R.1309 (1891) yılında Nazilli  kazasına (ilçe) bağlı bir  Nahiye (Bucak)dir.

 Nahiye Müdürü :  Ömer Rahmi Bey.  Naib (Vekil): İsmail Hakkı Efendi.Tahrirat Katibi (Yazı  işleri memuru) : Mıkırdıç Efendi.Vergi katibi (Vergi memuru-Tahsildar) : Salim Efendi. (3)

05.05.1929 tarih ve 1426 sayılı kanun gereği yapılan bir düzenleme ile,Atça merkez olmak üzere Kılavuzlar  adıyla, Nazilli’ye bağlı bir nahiye olur.

      01.04.1958 tarihinden itibaren , 7033 sayılı kanunla Sultanhisar’ın ilçe olmasından sonra Kılavuzlar ismi kaldırılarak Atça Nahiyesi adıyla Sultanhisar’a bağlandı. [4]

 

2 Responses to “Atça Tarihçe”

  1. Sayın Yetkili;
    Öncelikle bir Atçalı olarak, Atçada öğrenciler için bir pansiyon açıp,faydalı olduğunuz için sizi kutluyorum.Ancak Web sitenizde “Atçanın Tarihi” ile ilgili bilgileri alıntıları kaynak göstermeksizin ve izinsiz olarak yayınladığınız için sizi kınıyorum.
    Emeğe saygı göstermenizi ve durumu düzeltmenizi rica ederim.
    Kenan KIVRAK
    Araştımacı-Yazar

    • admin says : Cevapla

      Merhaba, Genel olarak kaynaklarımızı bulurken wikipedia üzerinden ya da devlet arşivinden çekiyoruz. Eğer kaynak ile ilgili bir çözümünüz var ise seve seve ekleriz. İlgi ve alakanız için teşekkür ederiz.

Bir Cevap Yazın

TOP